Nghệ An là một mảnh đất đã sản sinh nhiều danh nhân lịch sử, nhà khoa bảng, nhà khoa học, nhà văn nổi tiếng như Hồ Chí Minh, Phan Bội Châu, Mai Hắc Ðế, thi sĩ Hồ Xuân Hương... Cũng như các tỉnh khác của Việt Nam , truyền thống văn hóa của tỉnh rất phong phú. Là một tỉnh có nhiều dân tộc cùng sinh sống, mỗi dân tộc đều mang một bản sắc văn hóa, ngôn ngữ riêng giàu truyền thống. Nghệ An là xứ sở của nền văn hóa dân gian đặc sắc với những điệu hò, hát phường vải, hát đò đưa... Du khách đến với bất kỳ lễ hội nào của tỉnh Nghệ An đều có thể thưởng thức loại hình sinh hoạt văn hóa đặc sắc này. 
Các dân tộc ít người của tỉnh Nghệ An có những loại hình âm nhạc riêng. Dân tộc Khơ-mú có âm nhạc nữ đuổi chim thú, nhạc khí gắn trên gậy chọc lỗ, tra hạt. Thăm đao là loại nhạc cụ bằng tre nứa; đàn môi được chế tạo bằng những mảnh cật tre vót mỏng. Ngoài ra họ còn có nhiều loại sáo, khèn... Còn người H'Mông lại có nhiều loại khèn và đàn môi để bày tỏ tình cảm, ca ngợi vẻ đẹp của cuộc sống, của quê hương đất nước.
Nghệ An là xứ sở của những lễ hội cổ truyền diễn ra trên sông nước như lễ hội Cầu Ngư, Rước Hến, Ðua thuyền... Lễ hội làm sống lại những kỳ tích lịch sử được nâng lên thành huyền thoại, giàu chất sử thi, đậm đà tính nhân văn như lễ hội đền Cuông, lễ hội làng Vạn Lộc, làng Sen. Miền núi có các lễ hội như Hang Bua, lễ hội Xàng Khan, lễ mừng nhà mới, lễ uống rượu cần.

Lễ hội đền Cuông:
Lễ hội diễn ra vào ngày 15 tháng 2 âm lịch hàng năm tại đền Cuông thuộc xã Diễn An, huyện Diễn Châu, để tưởng nhớ vua Thục An Dương Vương đã có công sáng lập nên nước Âu Lạc. Lễ hội diễn ra rất long trọng, trong phần hội có nhiều trò chơi, có hát ví, hát phường vải...
Lễ hội đình Hoành Sơn:
Lễ hội được tổ chức tại đền Hoành Sơn xã Khánh Sơn huyện Nam Đàn  
Lễ hội đền Nguyễn Sư Hồi:
Ðền Nguyễn Sư Hồi ở làng Vạn Lộc, thị xã cửa Lò, thờ ông Nguyễn Sư Hồi là người có công lớn trong việc khai phá vùng đất phía Ðông của huyện Nghi Lộc. Lễ hội hàng năm diễn ra vào ngày 15 - 16 tháng 1 âm lịch để tưởng nhớ công ơn của ông.
Hội Bua:
Hội Bua diễn ra hàng năm từ ngày 15, 20 tháng 1 âm lịch. Ðây là lễ hội vui xuân của các dân tộc ở ba huyện Quỳ Hợp, Quế Phong, Quỳ Châu.
Lễ đâm đầu muông thú:
Diễn ra ở những vùng dân tộc của tỉnh Nghệ An, ở các con suối đầu bản làng dân tộc. Cầu mong cho 1 năm săn bắn đầy thắng lợi. Khi dân làng đã tập trung đông đủ, ông Mo làm lễ và tiếp đó 1 thanh niên lực lưỡng khoẻ mạnh múa cây mác sau đó đâm vào 1 con thú giả làm bằng nứa hoặc tre có hình dạng giống như đầu con lợn rừng. Đâm xong anh ta nằm xuống đất để báo hiệu như con thú (tiếng dân tộc là con moong ) đã chết. Mọi người hò reo và vui chơi ăn uống 
 
Lễ hội Vua Mai:
Lễ hội diễn ra vào ngày 16, 17 tháng 1 âm lịch hàng năm tại đền thuộc xã Vân Diên, huyện Nam Ðàn. Ðền thờ Mai Hắc Ðế vị vua đã có công lãnh đạo cuộc khởi nghĩa, chống ách đô hộ của nhà Ðường. Trong lễ hội có lễ rước kiệu vua Mai, tế lễ long trọng. Phần hội có trò đấu vật, cướp cờ, đua thuyền, đấu cờ tướng.
Hội Quỳnh:
Làng Quỳnh là một làng cổ, có lịch sử trên năm trăm năm, thuộc xã Quỳnh Ðôi, huyện Quỳnh Lưu. Ðây là một làng nổi tiếng về học thức, đã có 60 người đỗ tiến sĩ. Hàng năm làng mở lễ hội vào ngày 27 tháng 12 âm lịch để ghi nhớ công ơn của tổ các dòng họ đã có công lập làng. Lễ hội có tế lớn, rước thần về đình, trong lễ hội có các trò chơi đấu vật, đánh đu.
Lễ hội đền Quả:
Ðền Quả thuộc xã Bạch Ngọ, huyện Ðô Lương, đền thờ Lý Nhật Quang (Uy Minh Ðại Vương Lý Hoàng, con trai vua Lý Thái Tổ). Lễ diễn ra vào ngày 15 -16 tháng 1 âm lịch hàng năm. Hội có tế thờ, rước 12 thuyền lộng lẫy, có đua thuyền.
Hội Thanh Ðàm (rước hến):
Hội Thanh Ðàm diễn ra hàng năm từ 15 -18 tháng 2 âm lịch tại làng Thanh Ðàm, xã Nam Tân, huyện Nam Ðàn. Ðây là lễ hội của địa phương cầu no đủ. Vào ngày chính hội, có đoàn rước hến (đủ nghi tượng) đi giữa sông. Chủ tế thả dần từng nắm hến cầu mong thủy thần giúp cho hến sinh nở nhiều để dân có đủ thức ăn. 
 
Lễ hội Làng Sen:
Lễ hội Làng Sen được tổ chức để chào mừng ngày sinh của Bác 19/5. Lễ hội Làng Sen bắt nguồn từ hội thi tiếng hát cơ sở, năm 1990 nhân dịp kỷ niệm 100 ngày sinh của Bác. Lễ hội được tổ chức với quy mô lớn, đối tượng tham gia gồm 27 huyện, thành, thị của Tỉnh Nghệ An và các tỉnh thành trong cả nước được Bác Hồ đặt chân đến  
Hội đền Vua Lê:
Thường được tổ chức vào ngày mùng 1 tháng 2 ( AL ). Cứ 12 năm mới tổ chức 1 lần và kéo dài trong 3 ngày tại các làng quanh núi Lam Thành, Hưng Nguyên -Nghệ An. Lễ hội nhằm tưởng nhớ đến các vị Vua Lê và kỷ niệm ngày Nghĩa quân Lam Sơn hạ thành Nghệ An (tháng 2 năm Đinh Mùi 1427 ) .
Lễ hội đền Nguyễn Xí:
Địa điểm: Tại đền thờ Cương Quốc công Nguyễn Xí - xã Nghi Hợp, huyện Nghi Lộc - Nghệ An.
Thời gian: Ngày 30 tháng giêng và ngày 01 tháng hai âm lịch (nếu tháng giêng thiếu thì tổ chức vào ngày 29)
Lễ hội Đức thánh Hoàng Mười:
Địa điểm: Tại đền thờ và mộ đức thánh Hoàng Mười  - Xã Hưng Thịnh, huyện Hưng Nguyên - Nghệ An. Lễ hội diễn ra hai lần trong một năm, gọi là lễ hội rước sắc vào ngày 15/3 âm lịch.Lễ khai điển vào ngày 10/10 âm lịch - ngày kỵ ông Hoàng Mười để ghi nhớ công đức của Ngài.

Lễ hội sông nước Cửa Lò:
Địa điểm: Tại khu du lịch biển Cửa Lò, thị xã Cửa Lò, Nghệ An
Thời gian: Bắt đầu từ 29/4 - 02/5 hàng năm
Lễ hội đền Hồng Sơn:
Địa điểm: Tại đền  Hồng Sơn - phường Hồng Sơn, thành phố Vinh - Nghệ An.Thời gian:  Hàng năm tại đây có Ba lễ hội lớn diễn ra:
- Ngày 02 và 03 tháng ba âm lịch: Ngày giỗ Đức thánh Mẫu Liễu Hạnh.
- Ngày 09 và 10 tháng ba âm lịch: Ngày giỗ Vua Hùng.
- Ngày 19 và 20 tháng tám âm lịch: Ngày giỗ Trần Hưng Đạo.
Lễ hội đền Cờn:
Đền Cờn là một trong 4 di tích nổi tiếng của xứ Nghệ (Đền Cờn - Quả - Bạch Mã - Đền Cuông).
Địa điểm: xã Quỳnh Phương, huyện Quỳnh Lưu. Lễ hội đền Cờn là một lễ hội vùng của tỉnh Nghệ An. Trước đây, lễ hội mở từ ngày 15 tháng chạp đến 30 tháng giêng âm lịch hàng năm. Nay được tổ chức trong 3 ngày 19 - 20 - 21 tháng giêng âm lịch hằng năm.

Nam Đàn gió thổi phi phong
Núi non mây bá giăng mùng xung quanh
Lam Giang một giải xanh xanh
Vòng qua Nhẫn, Đụn băng mình về xuôi

Câu hát mượt mà như mời đón tất cả bạn bè, du khách về với Nam Đàn – một miền quê có bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa gắn liền với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam . Đến với Nam Đàn là chúng ta đến với vùng văn hóa đặc sắc có nhiều danh lam thắng cảnh và nhiều di tích lịch sử, văn hóa cách mạng. Hàng năm, nhân dân Nam Đàn không những tôn tạo và bảo vệ các di tích Lịch sử - Văn hóa mà còn phát huy nó bằng cách tổ chức các lễ hội như Lễ hội Đền Vua Mai, Lễ hội Làng Sen…

Lễ hội Vua Mai

Địa điểm:
•  Khu mộ: Núi Đụn, xã Vân Diên, huyện Nam Đàn
•  Đền thờ: Nằm ven chân đê 42, thuộc khối Mai Hắc Đế, thị trấn Nam Đàn.
Nhân vật được thờ:
Mai Thúc Loan và người con trai kế nghiệp Mai Thúc Huy 
 
Lịch sử xây dựng:
Mộ và Đền thờ Vua Mai được xây dựng từ thời xa xưa, đến năm Minh Mệnh thứ 4 (1821) mới được xây cất tô đẹp, uy nghi. Do bị bom Mỹ làm hư hỏng một số công trình nên năm 1997 khu mộ đã được tu bổ, tôn tạo lại; năm 1999, phục hồi nhà hạ điện của Đền thờ.
Quy mô công trình:
• Khu mộ có các kiến trúc: Cổng, bái đường, hậu cung, phần mộ, tả vu và hữu vu.
• Đền thờ có các kiến trúc: Hạ điện, trung điện, thượng điện.  
Di tích phụ trợ:
• Mộ thân mẫu Vua Mai ở xã Nam Thái, huyện Nam Đàn
• Đền thờ Nậm Sơn Thượng Tướng ở xã Vân Điền, huyện Nam Đàn.
• Các địa điểm có liên quan: Vệ Sơn( thi trấn Nam Đàn), Đụn Sơn, Ngọc Sơn, Đại Sơn ( xã Vân Diên), núi Voi ( xã Nam Tân).

Mục đích lễ hội:
•  Là lễ hội vùng của Nghệ An, diễn ra trong 3 ngày: 13 đến 16 tháng giêng hàng năm để tưởng nhớ công tích của Mai Thúc Loan – Vị vua đã có công lãnh đạo nhân dân nổi dậy chống lại ách thống trị hà khắc của nhà Đường, lập nên nhà nước Vạn An độc lập, tự chủ ở thế kỷ VIII (722-726).
•  Thông qua lễ hội, các tầng lớp nhân dân, nhất là thanh thiếu niên sẽ hiểu rõ được cội nguồn của dân tộc, công lao đức độ của Vua Mai cùng các tướng lĩnh của ông. Các giá trị truyền thống như yêu nước, đoàn kết cộng đồng, hiếu học đã được nhắc lại và trao quyền cho các thế hệ trẻ.
•  Lễ hội góp phần giúp mọi người tìm hiểu, thưởng ngoạn các giá trị văn hóa thông qua các di tích đền thờ, lễ hội Vua Mai, phát huy văn hóa truyền thống và phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc ta.  
Quy mô lễ hội:
Lễ hội Vua Mai là lễ hội vùng của tỉnh Nghệ An, lễ hội được tổ chức theo quy mô vừa nhưng vẫn mang những nghi thức chung như nhiều nơi trong tỉnh và cả nước: lễ tế, rước kiệu, đua thuyền, hội vật…
Đối tượng tham gia: cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã và thị trấn Nam Đàn; nhân dân trong huyện và nhiều nơi trong tỉnh về tham dự.

Phần lễ:diễn ra trong 3 ngày.
•  Ngày 13/1: Lễ khai quang tại mộ, đền thờ và mộ thân mẫu Vua Mai.
•  Ngày 14/1: Lễ yết cáo tại khu mộ, đền thờ và mộ thân mẫu Vua Mai.
•  Ngày 15/1: Đại tế.
Buổi sáng: Các làng trong vùng rước kiệu về Đền Vua Mai để hội tế theo nghi lễ của Triều đình.
Buổi chiều: Lễ dâng hương tại mộ và lễ tạ tại đền.  
Phần hội: 
Diễn ra trong 3 ngày từ 14, 15, 16 tháng 1 âm lịch.
Các trò chơi dân gian xưa: Đấu vật, đua thuyền, hát văn, hát đối, hát ví, đánh đu, leo cột mỡ, đi cà kheo, cướp cờ, đánh cờ….trong đó đua thuyền là vui vẻ và độc đáo nhất còn các trò chơi như đấu vật, hát đối, đánh đu là kéo dài ngày nhất.
Hiện nay, ngoài các trò chơi dân gian còn có các hoạt động văn hoá, văn nghệ – thể thao khác như: múa, hát, chiếu phim, triển lãm các chuyên đề lưu động, bóng đá, bóng chuyền; tổ chức tham quan các di tích lịch sử văn hoá, danh lam thắng cảnh ở quanh khu vực lễ hội như di tích Kim Liên, Di tích tưởng niệm cụ Phan Bội Châu, mộ đồng chí Lê Hồng Phong, Khe Bò Đái, Bến Sa Nam…

Lễ hội Làng Sen được tổ chức nhân dịp chào mừng ngày sinh của Bác Hồ kính yêu 19/5.
Nguồn gốc lễ hội: Tiếng hát Làng Sen cấp cơ sở bắt đầu từ năm 1982, phát triển thành lễ hội năm 1989. Năm 1990, lễ hội được tổ chức với quy mô lớn, đối tượng tham gia gồm 27 huyện, thành, thị của tỉnh Nghệ An và các tỉnh thành trong cả nước được Bác Hồ đặt chân đến.
Lễ hội Làng Sen ngày càng được mở rộng với quy mô lớn trên phạm vi toàn quốc, đặc biệt là năm 2000 – năm kỷ niệm 110 năm ngày sinh nhật Bác.

Mục đích lễ hội:
•  Tưởng nhớ công lao to lớn của Bác Hồ kính yêu – vị lãnh tụ vĩ đại, Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới.
•  Góp phâng quan trọng vào cuộc tuyên truyền, giáo dục đạo đức, tác phong của Người và tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời đại mới. Phát huy truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của nhân dân ta đối với Bác Hồ kính yêu.
•  Thỏa mãn nhu cầu tham gia hoạt động sáng tạo nghệ thuật và hưởng thụ những giá trị văn hóa cho quần chúng nhân dân. 
Quy mô lễ hội:
Lễ hội Làng Sen là lễ hội mới, được tổ chức quy mô cấp tỉnh vào năm lẻ, quy mô toàn quốc vào năm chẵn (Do UBND tỉnh Nghệ An phối hợp với Bộ Vă n hóa thông tin tổ chức).

Địa điểm lễ hội:
Chủ yếu diễn ra 2 nơi chính:
•  Thành phố Vinh – trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của tỉnh Nghệ An.
•  Tại Làng Sen (Kim Liên) quê hương sinh thành Chủ tịch
Thời gian:
• Bắt đầu từ ngày 30/04 - kết thúc vào ngày 20/5 hàng năm.
• Từ 30/4 đến 15/5: tổ chức các hoạt động văn hoá văn nghệ tại các cơ sở trong toàn quốc.
• Từ 16 - 20/5: Tổ chức ngay tại làng Sen - Quê Bác..
Ngoài ra còn được tổ chức ở một số huyện, thành thị phụ cận: thị trấn Nam Đàn, Hưng Nguyên, Nghi Lộc, thị xã Cửa Lò. 
 
Nôi dung lễ hội:
Phần lễ:
•  Lễ báo công tại nhà tưởng niệm Bác Hồ.
•  Lễ khai mạc hội.
•  Lễ rước kiệu, ảnh Bác – diễu hành.

Phần hội:
• Hoạt động văn nghệ quần chúng và chuyên nghiệp
+ Tổ chức liên hoan tiếng hát Làng Sen
+ Các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp, nghệ thuật quần chúng biểu diễn ở các tụ điểm.  
• Hoạt động thể thao, vui chơi
+ Hoạt động thể thao: thi đấu bóng chuyền, bóng bàn, cầu lông…
+ Hội trại, các trò chơi dân gian và hiện đại, chiếu phim…
• Các loại hình hoat động khác.
+ Trưng bày triển lãm tranh chuyên đề.
+ Hội chợ sách, thi tìm hiểu về chủ tịch Hồ Chí Minh
+ Thi nét đẹp lễ hội Làng Sen, dạ hội.